a

Tabyalar ne durumda?

ad826x90

Edirne Gerçek Gazetesi olarak, Edirne’nin en büyük tabyası olan Hıdırlık Tabyası’nı, mimar, arkeolog ve bilirkişiler eşliğinde inceledik ve gelinen aşamayı ve tarihi yapı hakkında tabyada çalışanı Aydın Pravuşta ile bir röportaj gerçekleştirdik.

Hıdırlık Tabyası’nın yapım aşamasından bahseder misiniz, ne zaman yapılmaya başlanılmış?

“Hıdırlık Tabyası’nın giriş kapısının üzerinde olduğu anlaşılan kitabesi günümüze ulaşamamıştır. Tabya, 1884-1888 yılları arasında Mirliva İsmail Hakkı’ nın başkanlığındaki istihkam komisyonu tarafından yapılmıştır.Şükrü Paşa’nın karargahının bulunduğu Hıdırlık Tabyası, bu tabyaların arasındaki en önemlilerindendi.”

Ne zaman restore edilmeye başlandı?

“Edirne Merkez Hıdırlık Tabyası onarımı ve çevre düzenlenmesi 2011 yılında restorasyon çalışmaları başlamıştır. İstanbul Röleve Anıtlar Müdürlüğü denetiminde başlanılan restorasyon çalışmaları arasında Hıdırlık Tabyası ile ilgili geniş çaplı yazımsal ve görsel arşivler taranmış, bu belgeler ve kontroller, denetim sağlanıp sağlıklı ve doğru şekilde planlama ile restorasyon çalışmalarına başlanılmıştır.”

Tabyanın içerisinde neler bulunuyor?

“Nizamiye ana giriş binası, koğuş binası, topçu odaları, topçu bataryaları (top mevzisi), hendek ve avludan oluşuyor. Bir de içerisinde yapılan çalışmalar sonucunda tabyanın içerisinde 120 metrelik tünel bulunuyor. Tünelin içerisinde dört oda var. Bu odalarda cephanelik ve koğuşlar var. Odalardan biri Şükrü paşa’nın olduğu tahmin ediliyor. Tünelin içinde orijinal havalandırma delikleri bulunuyor, bu delikler birleşip tepeye kadar gidip yukarıdaki bacalara gidiyor, böylelikle havalandırma sistemi de oluşuyor. Tünelin içinde ışıklandırma için kandil yağı bulunuyor. Tünelin içinde kuyu bulunmakta derinliği 6, metre uzunluğu 7 metre. Bilindiği kadarıyla zeminden gelen ve tepedeki bacadan akan su bu kuyuda birikiyor. Askerler bu tüneli içinde 155 gün karargah olarak kullanıp, düşmana karşı savaşmışlar. Düşman o dönemde uzaktan baktığında toprak yığını olarak görüyor tabyayı ama buradan baktığınızda bir ada görünümü var.”

Restorasyon çalışmalarına ilk olarak nereden başlandı?

“İlk çalışma alanı olarak karargah seçilmiştir. Karargah yapısı ön cephe özelliklerini tamamen yitirmiş olup, ön cephe duvarları temek seviyesine kadar yok olmuştur. Aynı şekilde ocak bacalarda yıkılmıştır. Çalışmaların devamında statik açıdan taşıyıcı özelliğini kaybetmeye yüz tutmuş mekanlar iskelelerle askıya alınmıştır. Yapının tonoz dolgusu kaldırılıp tonoz seviyesine inilmiştir.

Bu çalışmada özgün baca temelleri açığa çıkarılıp restorasyon projesine uygun olarak onarımı yapılmıştır. Karargahın ön cephe moloz duvarları yapılan dönemin sanat üslübu ile yapılmış olan moloz duvar üstüne kesme taş kaplama imalatı yapılmıştır. Bu çalışmalarda sütun halinde bulunan özgün taşlar cephede tümlenmiştir. Karargah üst tonoz örtüsü izole edilmiş devamında kendi özgün malzemesi olan kil izolasyonu yapılmış olup kendi toprak dolgusu olan kot seviyesine kadar toprak dolgusu yapılmıştır.”

Daha sonra süreç nasıl ilerledi?

“İkinci çalışma alanı olarak, tabyayı hilal şeklinde çevreleyen 18 adet topçu odası ve bu odaların aralarına yerleştirilmiş olan topçu bataryaları seçilmiştir. Topçu odaları karargah yapısında olduğu bir cephe özelliklerini yitirmiş, mevcut olmayan kapının oluşturduğu perspektif etki açıklığı oluşturmuştur. Yan istinat duvarları ve baca temel seviyesine kadar yok olmuştur. Restorasyon projesine bağlı kalınarak cephe baca ve diğer yapı elemanları sağlıklı bir şekilde tümlemeleri yapılmıştır. Topçu odaları aralarına yerleştirilmiş olan topçu bataryalarda aynı şekilde onarımı gerçekleşmiş olup, dönemin özelliklerini doğru yansıtacak şekilde yeni nesillere aktarım amaçlanmıştır.

Üçüncü çalışma alanı olarak, ana nizamiye giriş kapısında onarım çalışmaları başlamıştır. Mekanın ön ve arka cephe istinat duvarları, bacaları ve kapı taç kısımları tahrip olmuştur. Yapının statik açıdan tehlike oluşturmayacak şekilde yapı iskele ile askıya alınmıştır. Yapıda mevcut olan mimari elemanlar güçlendirilerek onarım gerçekleştirilmiştir. Diğer bölümler ise restorasyon projesine bağlı kalınarak tümleme çalışmaları yapılmıştır.”

Restorasyon çalışmaları ne zaman bitecek? Edirne yeni müzesini ne zaman kavuşacak?

“Sadece tabya olarak değil Balkanların tarihi koseptini ele alacak müze Edirne Balkan Tarihi Müzesi olarak açılacak. 2019 içinde müze açılmış olacak. Çalışmalar devam etmektedir.”

Edirne Balkan Tarihi Müzesi içerisinde neler yer alacak?

“Yaşam alanları da barındıracak, bal mumu heykellerin, maketlerin bulunacağı müzede tarihsel anlatım 1361 yılından itibaren başlayacak. Edirne’nin fethinden başlatarak bugüne kadar geçen süre bu müzede yaşatılacak. Edirne’yi fetheden Sultan 1. Murad Hüdavandigar, Edirne’de doğan Fatih Sultan Mehmet ve Şükrü Paşa’yı daha fazla ve detaylı anlatılacak.”

Son alarak eklemek istediğiniz bir şey var mı?

“Hıdırlık Tabyası restorasyon çalışmalarında emeği geçen herkese teşekkür ederiz. Müzemiz açıldığında herkesi müzemize ziyarete bekleriz.” Kadriye TUNÇ

 

+ posts
ad826x90
YORUMLAR

s

En az 10 karakter gerekli

Sıradaki haber:

Oral Onur’un koleksiyonu kent müzesinde

HIZLI YORUM YAP