FLAŞ HABER:
Ana Sayfa Güncel, Kültür Sanat 25 Haziran 2019 24 Görüntüleme

Yok Olan Kültür: Trak Evleri


Trakya Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Sanat Tarihi Bölümü Başkanı Prof. Dr. Engin Beksaç ile Trak evleri hakkında konuştuk. Trak Evlerinin bazıları günümüze kadar gelmiş olsa da bazıları ise yok olmaya yüz tutmuştur.

Prof.Dr. Engin Beksaç, bir kültür olan Trak Evleri’nin bilinmeyen yönlerini gazetemiz GERÇEK’e anlattı.
Traklara ‘Trak’ adı nereden geliyor?
Trakya’ya adını veren Traklar, aslında kendilerine Trak demiyordu. Onlar kendilerini bağlı oldukları aile, klan, soy, kabile ve kabile topluluklarının kendilerine verdikleri adlarla tanımlıyorlardı. Trak adı onlara Yunanlı Kolonilerin verdiği Thrakis tanımından geliyordu.
Traklar Balkanlarda çok geniş bir coğrafi bölgede yaşamışlardır. Bu nedenle yaşadıkları bölgelere göre değişiklikler gösteren yaşam ve iskân biçimleri olmuştur. Eski kaynaklar Traklar’ın farklı ev tipleri olduğunu belirtmekle beraber belirli bölgelerde ufak farklarla da olsa geçerli olan ev tiplerine sahip olduklarından bahsetmektedir.
Trak evlerine daha çok hangi bölgelerde rastlanır?
Oldukça Batıda kalan bölgelerde akarsu ve göller üzerinde kazıklar üzerinde yapılmış evleri olduğundan bahsedilse de bu tip evler Traklar için nadir rastlanan bir ev tipidir.
Trak evleri hakkında en ilginç bilgileri veren kaynaklardan biri Xnephon’un Anabasis adlı eseridir. Bu kitapta yazar Odris Kabilesi’nden gelen yöneticiler arasındaki bir mücadele de paralı asker olarak yer alan Yunanlı savaşçıların komutanlarından biri olarak günümüz Kırklareli İli topraklarında ve özellikle de Kuzey kesimlerde yer alan bölgeye yapılan bir sefer esnasında rastlamış olduğu bir yerleşmenin tarifi esnasında Trak evleri hakkında bilgi vermektedir.
Trak evleri hangi malzemelerden yapılmıştır? Günümüzde de bu tip evlere rastlamak mümkün müdür?
Etrafı dal örme çitlerle çevrili bu evlerin günümüzde örnekleri adeta tamamen yok olmuş Saman Damlı Evler’e çok benzediği anlaşılmaktadır.
Günümüzden on veya on beş yıl öncesinde Trakya üzerinde varlığı hissedilen ve artık bu mevcut örneklerin de ortadan kalktığı bu evler kalın ahşap direkler veya ağaç gövdelerin taşıdığı dallardan oluşturulmuş ve üstü kalın saman katmanlarıyla örtülü dik ve yüksek çatılı yapılar olarak karşımıza çıkmaktadır.
Bu yapıların çoğunlukla duvar bölümleri dal örgü üzerine kerpiç sıva ile sıvanmıştır. Fakat duvar kısımlarında taş dolgu üzerine kerpiç sıva olan örnekler de vardır.
Bu tip taş dolgulu duvarların izlerine Traklar’a ait olduğu bilinen birçok arkeolojik yerleşim alanı üzerinde hala rastlanmaktadır.
Bu tip evlerin yazın serin, kışın da çok sıcak olduğu bizzat içlerinde yaşamış olan kişilerce de ifade edilmiş bulunmaktadır.
Bu evlerin planlarının ovalden dikdörtgene, daireden de kareye giden örneklerinin mevcut olduğu gayet iyi bilinmektedir.
Bu tip evlerin çok uzun bir yayılıma sahip veya U biçimi teşekkül etmiş örneklerinin daha çok hayvanlar için kullanılan sayalar olduğu da bilinmektedir.
Günümüz Trakya’sında son olarak tek tük örnekle de temsil edilen bir avlu etrafında geniş bir alana yayılan dikdörtgen veya U biçimi köy evlerinin de eski Trak geleneğinin uzantısı olduğu anlaşılmaktadır. Günümüzden on-on beş yıl öncesine kadar mevcut örnekler artık çoğu yerde tamamen ortadan kalkmış, sadece zor ulaşılan bazı yerlerde son bazı örneklere rastlanır olmuştur.
Trakya’nın geleneksel dal veya saman evlerinin yakın tarihlere kadar önemli kullanıcısı olan Balkan toplumlarından Karakaçanlar‘ın da kültürel kimliğini kaybetmesi ile birlikte tüm Trakya üzerindeki sosyal ve toplumsal değişimler geleneksel Trak ev yapma ve kullanma geleneğini ortadan kaldırmıştır. Beksaç, yok olan bir kültüre ait fotoğrafları gazetemzle paylaşmıştır.Makbule TUNÇ

İlginizi çekebilir

Uğurlar Olsun ‘Hamza Abi’

Uğurlar Olsun ‘Hamza Abi’

Tema Tasarım | Osgaka.com