FLAŞ HABER:
Ana Sayfa Köşe yazıları 21 Ocak 2019 84 Görüntüleme

NARSİSTLERİN BESLENME NOKTASI: INSTAGRAM

Sosyal medya, bireyin ve haliyle toplumun yapısını değiştirdi. Hatta şöyle de diyebilirim ki toplumun balans ayarı kaçtı. Bu balans ayarının kaçması, sosyal medyanın yoğun kullanılması ve sanal ortamın artık gerçeğin yerine geçmesi ile gerçekleşti. Bireyleri motive edecek, mutlu edecek ve boş zamanını geçirecek her şey burada var. Gel vatandaş gel! Akademik çalışmalara göz attığımızda da, sosyal medyanın bu yoğun kullanımının nedenleri ortaya konulmuştur. Özellikle bağımlılık seviyesinde veya yoğun sosyal medya kullanan bireylerin özelliklerini ele alan çalışmalar, toplum tarafından az kabul gören, güven problemi yaşayan ve narsistik davranış sergileyen bireylerin daha yoğun bir şekilde sosyal medyayı kullandıklarını rapor etmektedir. Bu yazımda ele alacağım konu da rapor edilen konulardan biri olan narsisizm ile sosyal medya ilişkisi. Bu açıdan da ele alacağım sosyal medya uygulaması ise narsist bireylerin beğeni ve yorum alarak adeta beslenmesini sağlayan ve son zamanlarda küresel anlamda yaygınlaşan: “Instagram”. Fakat yazıma başlamadan şu konuyu belirtmek isterim ki narsisizm ile ilgili bilgiye çok yer vermeyeceğim çünkü benim çalışma alanıma girmiyor. Ben bu yazımda, sosyal medya, instagram ve narsisizm arasındaki ilişkiyi akademik çalışmalar, gözlemler ve örneklerle ortaya koymaya çalışacağım.

Instagram, fotoğraf ve video paylaşımı, anlık hikâye ve durum güncellemelerinin yapıldığı sosyal medya platformu olarak bilinmektedir. 2010 doğumlu olan instagramın popülerliği aslında birçok sosyal medya uygulamasının özelliğine ortak olması sebebiyle oldu diyebiliriz. Instagram, anlık hikâye ve durum güncellemeleri ile Snapchat’in, paylaşımlarınızı hem yazı hem fotoğraf ile birleştirerek Twitter’ın, direkt mesaj ve yorum, beğeni (like) özelliği ile Facebook’un adeta tahtını sallamış durumda. Tüm özellikler neredeyse bir uygulama içinde hayat buldu. Bunu bir nevi İsviçre çakısına benzetebiliriz. Instagram platformu üzerine yapılan kişilik özellikleri, psikolojik faktörler ve instagram kullanımı ile ilgili çalışmaları incelediğimizde karşımıza bazı saptamalar çıkmaktadır. Bunlardan en önemlileri narsist bireylerin buluşma noktasının son dönemlerde instagram platformu olduğu ve aynı zamanda yoğun instagram kullanımının narsistik eğilimleri arttırmasıdır. “Üniversite Gençliğinin Sosyolojik Profili” başlıklı bir proje yürüten İnönü Üniversitesi Sosyoloji Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Vehbi Bayhan, yaklaşık 20.000 öğrenci katılımını yakalayan çalışmasında sosyal medya kullanan bireylerin, kullanmayanlara göre daha narsistik eğilim gösterdiğini ortaya çıkarmıştır. Ben yazımda, hocamın çalışmasında Facebook üzerinde daha çok durulmuş olmasına karşın son dönemin en yoğun kullanılan sosyal medya platformu instagram üzerinden yürüyeceğim. Akademisyen olduğum ve aynı zamanda birçok panele katıldığımdan bu konuyla alakalı gözlemlerim de çok oldu. Devamlı öz-çekim yapan, kendisinin içinde olduğu fotoğraflar ve hikâyeler atan bireylerle çok karşılaştım. Onlara neden sorusunu sorduğumda; cevapları beni narsizm açısından tatmin etmişti. Çünkü “beğeni ve yorum almak hoşuma gidiyor”, “insanların beni görmesi hoşuma gidiyor”, “güzelim ya da yakışıklıyım neden fotoğraf paylaşmayayım ki?” diyen bir sürü öğrenci, öğretmen, akademisyen gibi farklı meslek sahibi birey tanıdım. Çoğunda, gördüğüm ortak nokta dışarıdan aşırı özgüvenli, aşırı sosyal, yalnızlık yaşamayan ve kimseye ihtiyacı yokmuş gibi görünseler de özünde başkalarının onayına, beğenisine ve ilgisine bağımlı kişiler olmaları. Aklıma hemen Ekho ile Narkissos’un mitolojik hikâyesi geldi. Evet, bu bireyler, narsistler. Bu saptamamın sebebi, sosyal medya ile ilgili çalışmalarımın olması ve yapılan çalışmalardaki nicel, nitel verilere dayanmaktadır. Narsist bireyler, özellikle instagramda en karizmatik ve filtreli fotoğraflarını paylaşarak sizin paylaşımın altındaki “beğen” butonuna basmanızı arzu etmektedirler. Ayrıca paylaştıkları anlık hikâyelere kimlerin baktıklarını takip etmektedirler. Sadece fotoğraf da değil bazen şahit oluyorum ki akademide bile akademik çalışmalarını Facebook ve Instagramda paylaşıp, yorum ve beğeni almak isteyen akademisyenler var. Bu neden şaşırtıcı geliyor? Çünkü akademide makale paylaşımı yapılan sosyal medya siteleri hâli hazırda mevcut (Researchgate vb.). Geneli düşündüğümüzde narsist bireyler,  narsizmi beslemek için yoğun olarak izlenen bir film, okunan kitap, yapılan bir spor (özellikle fitness ve salondan vücudunu paylaşma), yapılan seyahat ve gidilen yabancı bir ülke, sahip oldukları araba, sevgilisiyle paylaşımlar, mezuniyet fotoğraflarını yoğun olarak paylaşmayı ve hep göz önünde olmayı seviyorlar, bundan besleniyorlar. Ve günden güne daha yoğun bir şekilde instagram paylaşımlarını arttırıyorlar. Bunu destekler şekilde, 2018 yılında Betül Nacakcı tarafından yapılan “Sosyal Medyanın İnşaa Ettiği Narsist Kişilikler: Instagram Hesapları Üzerine Bir Analiz (Pilot Çalışma)” adlı çalışma, narsist bireylerin benmerkezcilik (çok izlenme, göz önünde olma ve beğenilme), gösteriş (en lüks ve pahalı),  kendini yüceltme (ünlü ile fotoğraf paylaşımı), popüler obje kullanımı (araba ve lokanta), kusursuzlaştırma amaçlı instagram paylaşımı yaptıkları bulgularını ortaya koymuştur. Çünkü başta dediğimiz gibi sosyal medya, narsistik eğilimleri arttırabiliyor ve sonunda narsist kişiler bile ortaya çıkarabiliyor. Aslında sizi duyabiliyorum. Böyle durumlarla ve paylaşımlarla sosyal ağınız da karşılaşıyorsunuz. Belki insanlara bu kadar paylaşım yaptıkları ve paylaşım türleri açısından kızabilirsiniz ama bence kızmayın. Çünkü bu bireyler kendini çok beğeniyor ve bundan besleniyor, sonuç olarak ne deseniz boş. Sadece çözüm olarak kurtuluş  “takip etme” butonuna basmaktan geçiyor. Fakat bu konunun farkında olan ve instagram kullanan bireyler için şunu söylemek istiyorum; Instagram’ın narsisizmi besleme yeteneği kuvvetli. Bu oyuna gelmeyin. Varoluş amacınız ve tanımınızın gerçeklerden geçtiğini unutmayın.

Sevgi ve İyilikle.

Tema Tasarım | Osgaka.com